CCS จับคู่ CDM

คาดว่าในอีก 20 ปีข้างหน้า Carbon Capture and Storage หรือ CCS จะเป็นเทคโนโลยีที่ช่วยลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเท่ากับการใช้เทคโนโลยี นิวเคลียร์ หรือเท่ากับครึ่งหนึ่งของการใช้พลังงานหมุนเวียน

เทคโนโลยี CCS ประกอบด้วย 3 ส่วนคือ การดักจับ (capture) การขนส่ง (transport) และ การกักเก็บ (storage) เทคโนโลยีนี้จะถูกใช้อย่างมีประสิทธิภาพสูงสุดเมื่อมีการเลือกแหล่งกำเนิด ที่มีการปล่อยก๊าซในปริมาณมากๆ และระยะทางที่ส่งไปกักเก็บใกล้ที่สุด ปัจจุบันมีการใช้เทคโนโลยี CCS อยู่ แต่ปัญหาที่สำคัญคือมีราคาแพงมาก บางเทคโนโลยีมีค่าใช้จ่ายในการกักเก็บมากกว่าการการปล่อยก๊าซเรือนกระจกเสีย อีก ทำให้เทคโนโลยีนี้ยังไม่แพร่หลาย แต่ในอนาคตคาดว่าราคาจะถูกลงและมีการใช้อย่างแพร่หลาย

การดักจับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ทำได้โดยการแยกก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์จาก ก๊าซทั้งหมดที่ถูกปล่อยออกมาจากกระบวนการเผาไหม้ วิธีการแยกก๊าซทำได้ 3 ช่วงเวลาคือ ก่อน ระหว่างและ หลังกระบวนการเผาไหม้ ทั้งสามแบบนี้สามารถดักจับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่ถูกปล่อยออกมาได้เกือบ ทั้งหมด ก๊าซที่ถูกดักจับจะถูกทำให้อยู่ในสภาพเกือบๆ จะเป็นของเหลวเพื่อให้ง่ายต่อการขนส่ง

เทคโนโลยีในการขนส่งก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ที่ดักจับได้นั้นไม่เป็นปัญหา มากนักเพราะเหมือนกับการขนส่งก๊าซธรรมชาติและมีการใช้งานจริงแล้วในต่าง ประเทศ ในสหรัฐอเมริกามีท่อส่งก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ยาว 2500 กม. สามารถส่งก๊าซทางท่อปีละ 50 ล้านตัน สำหรับการขนส่งที่มีระยะทางไกลๆนั้นมักจะขนส่งด้วยเรือ และการขนส่งโดยรถบรรทุกนั้นมักจะมีราคาแพงแต่ก็มักใช้กับก๊าซที่มีปริมาณ น้อยๆ และระยะทางสั้นๆ

การกักเก็บก๊าซที่ดีจะต้องทำให้ก๊าซไม่รั่วสู่บรรยากาศหรือ หรือรั่วไม่เกินร้อยละ 1ในช่วงระยะเวลาหลายร้อยปี โดยทั่วไปมักจะนิยมกักเก็บไว้ใต้ดินทั้งบนบกและในทะเล ก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เหลวจะถูกฉีดเข้าไปในชั้นหิน หรือช่องว่างของแหล่งก๊าซหรือน้ำมันเก่า ก๊าซจะถูกกักเก็บด้วยการปิดทับของชั้นหินหรือทำปฏิกิริยากับของเหลวหรือหิน แล้วเปลี่ยนรูปไปเป็นของเหลวที่มีน้ำหนักมากๆ ทำให้ไม่ลอยขึ้นไปสู่บรรยากาศอีกครั้ง วิธีนี้เป็นวิธีที่ใช้กันอย่างแพร่หลาย ยังมีอีกวิธีที่กำลังอยู่ในขั้นตอนการวิจัยคือ การฉีดก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เหลวลงไปในมหาสมุทรที่มีความลึกมากกว่า 1 กม. โดยตรง คาดว่าวิธีนี้ก๊าซจะถูกกักเก็บไว้นานกว่าศตวรรษ ก๊าซที่ถูกกักเก็บจะค่อยๆ ละลายในน้ำทะเลและกลายเป็นส่วนหนึ่งของวัฏจักรคาร์บอน

ขณะนี้การเจรจา Bonn Climate Change Talks - June 2010 ภายใต้ UNFCCC ที่เมืองบอนน์ สหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี มีประเด็นร้อนที่เกี่ยวข้องกับ CCS คือ ได้มีการนำประเด็นความเป็นไปได้ในการนำก๊าซเรือนกระจกที่ถูกดักจับด้วย เทคโนโลยี CCS มาใช้กับกลไกการพัฒนาที่สะอาด (CDM) ความเห็นมีทั้งสนับสนุนและคัดค้าน กลุ่มประเทศหมู่เกาะขนาดเล็กค้านอย่างหนักด้วยเหตุผลว่า เทคโนโลยีนี้ยังต้องพัฒนาอีก ต้นทุนสูง อาจจะเกิดการรั่วของก๊าซที่กักเก็บไว้ได้ และจะเป็นประโยชน์กับประเทศที่พัฒนาแล้วเท่านั้น ประเทศที่พัฒนาแล้วควรเน้นไปที่การลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของประเทศตนเอง แทนที่จะจะผลักดันเทคโนโลยี CCS ไปเป็นส่วนหนึ่งของ CDM ซึ่งดูเหมือนว่าจะไม่เป็นธรรมกับประเทศยากจน

ส่วนประเทศที่พัฒนาแล้วให้เหตุผลในการสนับสนุนว่า CCS ใน CDM ว่า เป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการที่จะช่วยการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ที่สำคัญยังเป็นการกระตุ้นการพัฒนาและใช้ประโยชน์เทคโนโลยีนี้ให้แพร่หลาย

แน่นอน ประเทศเศรษฐีน้ำมันทั้งหลายที่มีแหล่งปล่อยและแหล่งกักเก็บก๊าซจำนวนมหาศาลต่างก็สนับสนุนอย่างสุดตัว

Dr Surachai Sathitkunarat can be contacted at surachai.james@gmail.com